VLCA. Trong lễ trao giải Hội thi Sản phẩm làng nghề thành phố Hà Nội năm 2025, khán phòng bỗng lặng đi vài giây khi người dẫn chương trình xướng tên thí sinh trẻ nhất Phạm Bảo Sơn, mới 15 tuổi, đến từ xưởng kính nghệ thuật Vinhcoba – Sơn Tây liên tiếp nhận được hai giải thưởng: Giải Ba cho Bộ cốc tái chế nghệ thuật và Giải Khuyến khích cho Đèn Tố Nữ.

Giữa hàng trăm nghệ nhân dày dạn kinh nghiệm, cậu thiếu niên khoác áo trắng giản dị bước lên bục nhận liên tiếp 02 giải thưởng, khoảnh khắc ấy không chỉ là niềm vui của riêng Phạm Bảo Sơn, mà còn là tín hiệu đẹp cho tương lai của nghề thủ công truyền thống Việt Nam trong dòng chảy sáng tạo đương đại.

  Phạm Bảo Sơn - thí sinh trẻ nhất, mới 15 tuổi, đến từ xưởng kính nghệ thuật

Vinhcoba – Sơn Tây

Sinh ra trong “xưởng kính” – lớn lên cùng ánh sáng Phạm Bảo Sơn – nghệ danh Sơn Coba, là con trai của Phạm Hồng Vinh, Nghệ nhân Ưu tú, người sáng lập nghề kính nghệ thuật Vinhcoba – một hướng đi sáng tạo độc đáo của Thủ đô Hà Nội.

Sinh năm 2010 tại Hà Đông, Sơn theo gia đình lên Sơn Tây khi xưởng chế tác kính nghệ thuật Vinhcoba được xây dựng. Từ đó, tuổi thơ của em gắn liền với tiếng máy mài, tiếng phun cát, hơi nóng lò nung và những mảng ánh sáng lung linh xuyên qua thủy tinh. Khi nhiều bạn bè đồng trang lứa mải mê trò chơi điện tử, Sơn lại lặng lẽ quan sát từng công đoạn của người thợ: từ cắt kính, mài cạnh, khắc hoa văn đến xử lý ánh sáng.

Giải Ba cho Bộ cốc tái chế nghệ thuật

Giải Khuyến khích cho Đèn Tố Nữ

Những thao tác tưởng chừng khô khan ấy dần thấm vào tiềm thức, nuôi dưỡng trong cậu bé một tình yêu nghề mộc mạc nhưng bền bỉ – thứ tình yêu được hình thành không qua sách vở, mà bằng trải nghiệm sống mỗi ngày. Học nghề từ phế liệu – bài học đầu đời về sáng tạo xanh Mùa hè năm 2025, thay vì đi du lịch hay tham gia các lớp học thêm, Sơn xin được vào xưởng làm việc như một người thợ thực thụ. Dưới sự hướng dẫn trực tiếp của Bùi Bạch Đằng – người được anh em trong nghề gọi thân mật là “Giáo sư” của Vinhcoba, Sơn học từ những việc nhỏ nhất: phân loại kính vụn, vệ sinh chai lọ, làm quen với máy mài và kỹ thuật an toàn.

Phạm Bảo Sơn – nghệ danh Sơn Coba xúc động giây phút vinh quang trên bục nhận giải.

Từ những vỏ chai bia Sài Gòn, Hà Nội, chai vang Đà Lạt tưởng chừng bỏ đi, Sơn bắt đầu thử nghiệm cắt – nung – uốn cong để tạo hình những chiếc cốc thủy tinh nghệ thuật. Có chiếc méo, có chiếc nứt, có chiếc không thể dùng, nhưng mỗi lần thất bại lại là một bài học về nhiệt độ, lực tay và sự kiên nhẫn. Trên mỗi sản phẩm hoàn chỉnh, Sơn khắc logo Coba Art Glass như một dấu ấn non trẻ nhưng đầy tự hào. Những chiếc cốc tái chế ấy không chỉ mang vẻ đẹp thô mộc, độc bản, mà còn truyền tải thông điệp sống xanh – sáng tạo bền vững – tôn trọng vật liệu. Chính tư duy này đã chạm tới ban giám khảo hội thi, nơi mà giá trị môi trường và khả năng ứng dụng ngày càng được coi trọng bên cạnh tính thẩm mỹ. Đèn Tố Nữ – bước chạm đầu tiên vào ngôn ngữ truyền thống Nếu Bộ cốc tái chế nghệ thuật cho thấy tinh thần thử nghiệm táo bạo, thì tác phẩm Đèn Tố Nữ lại bộc lộ một khía cạnh khác của Sơn Coba: khả năng cảm thụ hình khối và văn hóa truyền thống.

Phạm Bảo Sơn – nghệ danh Sơn Coba, là con trai của Phạm Hồng Vinh, Nghệ nhân Ưu tú, người sáng lập nghề kính nghệ thuật Vinhcoba

Từ những mảng kính được xử lý ánh sáng mềm, Sơn xây dựng hình tượng người phụ nữ Việt Nam dịu dàng, kín đáo mà bền bỉ – một biểu trưng quen thuộc trong mỹ học dân gian. Ở tuổi 15, việc tiếp cận được tinh thần văn hóa ấy đã là điều đáng quý. Dù còn mộc mạc, tác phẩm cho thấy tiềm năng phát triển lâu dài nếu được tiếp tục trau dồi trong môi trường nghề nghiêm túc. Đề án “kính nghệ thuật không rác thải” – từ xưởng nghề đến lớp học Không dừng lại ở xưởng kính, Sơn Coba còn mang tinh thần tái chế vào môi trường học đường.

Sơn Coba từ bé đã được nghệ nhân Ưu tú Phạm Hồng Vinh và gia đình chỉ dạy nghiêm túc

Trong quá trình xây dựng đề án kính nghệ thuật không rác thải, Sơn đã cùng giáo viên chủ nhiệm và bạn bè lớp 10A5 – Trường THPT Tùng Thiện (Sơn Tây) tạo nên một mô hình nhỏ: không gian sinh thái chế biến kính vụn ngay cạnh xưởng Vinhcoba. Tại đây, kính vụn, chai lọ, mảnh thủy tinh thải loại được phân loại, làm sạch và tái sử dụng để tạo ra các sản phẩm thủ công đơn giản. Những “phép màu” từ rác thải khiến khái niệm tái chế vốn khô khan trở nên sống động, gần gũi. Sơn nhanh chóng trở thành “tâm điểm xanh” của lớp mỗi khi nhắc đến hai chữ tái chế, truyền cảm hứng cho bạn bè về lối sống bền vững gắn với sáng tạo nghệ thuật. Bông mầm nhỏ cho một hành trình dài

Nhiều sản phẩm tưởng như chỉ bỏ làm rác nhưng dưới bàn tay của nghệ nhân trẻ tuổi Phạm Bảo Sơn nó đã trở nên độc đáo.

Hai giải thưởng ở tuổi 15 không phải đích đến, mà chỉ là trái ngọt đầu đời của một hành trình còn rất dài phía trước. Sơn Coba được sinh ra trong cái nôi nghề truyền thống, được dìu dắt bởi những nghệ nhân tâm huyết, nhưng con đường phía trước vẫn đòi hỏi học tập nghiêm túc, rèn luyện bền bỉ và bản lĩnh cá nhân. Giữa thời đại công nghiệp hóa và trí tuệ nhân tạo, hình ảnh một thiếu niên say mê mài kính, tái chế chai lọ và nuôi dưỡng ước mơ nghề thủ công xanh mang một ý nghĩa đặc biệt. Đó là minh chứng rằng nghề truyền thống Việt Nam không chỉ được bảo tồn, mà còn đang tái sinh trong thế hệ trẻ – bằng tư duy mới, trách nhiệm môi trường và khát vọng sáng tạo.

PV